GK

Grzegorz Knapski

Jezuita, filolog, leksykograf, paremiograf, poeta i dramatopisarz Kultura
Zmarł
12.11.1638
Związany z
Grodzisk Mazowiecki
Dziedzina
Kultura

Biografia

Grzegorz Knapski, znany także jako Knapiusz lub Cnapius, urodził się w 1564 roku w Grodzisku Mazowieckim. Pochodził z mieszczańskiej rodziny, był prawdopodobnie synem sukiennika. Jego prawdziwe nazwisko mogło brzmieć „Knap”, a forma „Knapski” jest późniejszą rekonstrukcją.

Edukację rozpoczął w Warszawie, a od 1582 roku kontynuował naukę w Kolegium Jezuitów w Pułtusku. W 1585 roku wstąpił do zakonu jezuitów w Kaliszu, gdzie podjął pracę nauczyciela. Studiował filozofię w Poznaniu i Pułtusku, a w latach 1594-1598 odbył studia teologiczne w Wilnie. W tym okresie napisał i wystawił tragedie po łacinie: „Philopater” (1595) i „Felicitas” (1596).

Po święceniach kapłańskich w 1598 roku pełnił funkcję prefekta szkół w Poznaniu. W latach 1603-1613 przebywał w Lublinie, Poznaniu i Krakowie, gdzie w 1604 roku wystawił tragedię „Eutropius” przed biskupem Bernardem Maciejowskim. Później mieszkał we Lwowie i Jarosławiu (1614-1617).

Największą sławę przyniósł mu trzytomowy słownik „Thesaurus Polonolatinograecus” (Skarbiec polsko-łacińsko-grecki), nad którym pracował w latach 1621-1632. Tom pierwszy zawierał część polsko-łacińską, drugi łacińsko-polską, a trzeci „Adagia Polonica” - zbiór przysłów polskich z objaśnieniami i odpowiednikami łacińskimi i greckimi. Dzieło to było wielokrotnie wznawiane i miało ogromny wpływ na rozwój leksykografii i języka polskiego w XVII i XVIII wieku.

Zmarł 12 listopada 1638 roku w Krakowie.

Pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Stworzenie trzytomowego słownika Thesaurus Polonolatinograecus, który był największym dziełem leksykografii staropolskiej do czasu słownika Lindego
Pionierskie opracowanie przysłów polskich w tomie Adagia Polonica, stanowiące pierwszą naukową próbę ich zebrania i interpretacji
Autorstwo tragedii łacińskich, m.in. Philopater, Felicitas i Eutropius, wystawianych w kolegiach jezuickich
Wpływ na kształtowanie się norm językowych i ortograficznych w Polsce oraz na słownikarstwo litewskie, łotewskie i rosyjskie

Ciekawostki

Jego dzieło Thesaurus było wznawiane aż 35 razy, a ostatnie wydanie tomów ukazało się w 1793 roku
Pomimo że był duchownym, pisał także wiersze po grecku, co świadczy o jego doskonałej znajomości języków klasycznych
Jego nazwisko bywa zapisywane w różnych formach: Knapski, Knapiusz, Cnapius, co wynika z ówczesnej pisowni łacińskiej